Χλωρίδα και πανίδα

Η Ελλάδα είναι προικισμένη με μια μεγάλη ποικιλία χλωρίδας (έχουν αναγνωριστεί περίπου 5.500 είδη χλωρίδας), ενώ είναι ιδιαίτερα πλούσια σε μοναδικά είδη φυτών.

Τα συνηθέστερα αγριολούλουδα της χώρας είναι οι ανεμώνες, γλαδιόλες, κυκλάμινα, ίριδες, τουλίπες, κρίνοι κ.α., ενώ τα μεγαλύτερα δάση βρίσκονται στη Βόρεια Ελλάδα, στα βουνά της Θράκης, της Μακεδονίας και της Ηπείρου. Επιπλέον, τα νησιά του Βόρειου και Ανατολικού Αιγαίου καθώς και του Ιονίου είναι πευκόφυτα, ενώ επίσης διαθέτουν μεγάλες εκτάσεις από ελαιόδενδρα.  Συνολικά, η χώρα διαθέτει περίπου 200 είδη δέντρων και μεγάλων θάμνων και τα δάση της διαθέτουν κυρίως κωνοφόρα, ενώ δεύτερα έρχονται τα φυλλοβόλα, όπως οι οξιές και οι καστανιές.

Στην Ελλάδα υπάρχουν πολλές προστατευμένες περιοχές, καθώς η χώρα έχει δεσμευτεί για την προστασία του περιβάλλοντος μέσω διεθνών συμβάσεων. Τα εθνικά πάρκα περιλαμβάνουν τον Όλυμπο (στα σύνορα της Θεσσαλίας και της Μακεδονίας), τον Παρνασσό και την Οίτη (κεντρική Ελλάδα), την Πρέσπα και τον Βίκο-Αώο (Ήπειρος), την Πάρνηθα (Αττική) και τη Σαμαριά (Κρήτη). Υπάρχουν επίσης 11 υγρότοποι, 51 διατηρητέα φυσικά μνημεία, 113 σημαντικά καταφύγια πουλιών και 300 βιότοποι.

Επιπλέον, 900 είδη πανίδας διαβιούν στην Ελλάδα, καθώς η χώρα είναι καταφύγιο για πολλά είδη προς εξαφάνιση, τα οποία προστατεύονται μέσω προγραμμάτων ειδικής δράσης που εφαρμόζονται από τις αρχές, στοχεύοντας στη διαχείριση και προστασία της βιοποικιλότητας. Ανάμεσα στα προστατευόμενα είδη είναι η μεσογειακή χελώνα Καρέτα-Καρέτα και η φώκια Μονάχους-Μονάχους. Η τελευταία φιλοξενείται στα ύδατα της Ζακύνθου και της Κεφαλονιάς, ενώ η πρώτη συναντάται στα ύδατα του Αιγαίου και του Ιονίου πελάγους. Επιπλέον, τα πυκνά δάση και τα βραχώδη προεξοχές του Δάσους της Δαδιάς, ανεβαίνοντας τον Έβρο ποταμό στη Θράκη, είναι καταφύγιο για τη μεγαλύτερη ποικιλία κυνηγετικών πουλιών στην Ευρώπη. Κατά τον ίδιο τρόπο, η Μικρή Πρέσπα στη Μακεδονία, έχει την πλουσιότερη αποικία ψαροφάγων πουλιών στην Ευρώπη, ενώ μπορούμε επίσης να συναντήσουμε κορμοράνους, νερόκοτες, σταχτόχηνες και χηνοπρίστες. Επιπλέον, η καφέ αρκούδα —το μεγαλύτερο θηλαστικό της Ευρώπης— επιβιώνει στα βουνά της Πίνδου και στα βουνά των συνόρων με την Αλβανία, τη FYROM και τη Βουλγαρία. Τέλος, τα βόρεια δάση προσφέρουν καταφύγιο στην αγριόγατα, το σαμούρι και τον αίγαγρο, και περιστασιακά σε λύκους και λύγκες, ενώ ευρωπαϊκοί αίγαγροι και σκαντζόχοιροι ζουν στον νότο.

Περιβαλλοντική πολιτική

Το Υπουργείο Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων, ξεκινά προγράμματα που σκοπό έχουν να επιλύσουν τα μεγαλύτερα περιβαλλοντικά προβλήματα της χώρας καθώς και να δημιουργήσουν την υποδομή για μια αποτελεσματική διαχείριση του ελληνικού περιβάλλοντος για τον 21ο αιώνα. Η ελληνική περιβαλλοντική πολιτική αντικατοπτρίζει την αναγκαιότητα για μια αναπτυξιακή πολιτική στους τομείς της βιομηχανίας, του τουρισμού και της γεωργίας αλλά και ταυτόχρονα, τη διαφύλαξη του περιβάλλοντος και των φυσικών πόρων, πετυχαίνοντας με τον τρόπο αυτό μια βιώσιμη ανάπτυξη.

Πέρα από τις κυβερνητικές αρχές, το Συμβούλιο της Επικρατείας έχει ενισχύσει τις προσπάθειες του κράτους για την προστασία του περιβάλλοντος μέσω της πρωτοποριακής του δικαιοδοσίας βάσει των όσων προβλέπει το Ελληνικό Σύνταγμα.

Το Σύνταγμα, στο άρθρο 24, υπογραμμίζει την υποχρέωση του κράτους να λάβει όλα τα προληπτικά μέτρα που απαιτούνται για να προστατεύσει το περιβάλλον, ενώ τα δάση απολαμβάνουν ειδικής προστασίας, συμπεριλαμβανομένων και περιορισμών στα δικαιώματα ατομικής ιδιοκτησίας. Η αναδάσωση των καμένων δασών και δασικών περιοχών είναι υποχρεωτική, ενώ απαγορεύεται οποιαδήποτε αλλαγή στη χρήση δασικής έκτασης.

Η ελληνική περιβαλλοντική πολιτική προσδιορίζεται περαιτέρω από τον Νόμο 1650/86 για την προστασία του περιβάλλοντος, τους κανονισμούς και τις οδηγίες της Ευρωπαϊκής Κοινότητας για το περιβάλλον, καθώς και τις υποχρεώσεις της Ελλάδας ως προς τις διεθνείς συμφωνίες και συμβάσεις που αφορούν το περιβάλλον.

Μέσα στο πλαίσιο αυτό, οι σημαντικότεροι τομείς δραστηριότητας είναι οι ακόλουθοι:

• Μια περισσότερο αποτελεσματική διαχείριση των ακτών

Η αυξανόμενη αστικοποίηση δημιουργεί πίεση στις παράκτιες περιοχές και άρα μπορούν να ανεβούν τα επίπεδα της θαλάσσιας ρύπανσης. Ως αποτέλεσμα, έχει υιοθετηθεί μια ειδική πολιτική διαχείρισης, η οποία εξασφαλίζει τόσο την ασφάλεια των θαλάσσιων και παράκτιων οικοσυστημάτων όσο και την μελλοντική ανάπτυξη ανθρωπίνων δραστηριοτήτων με βιώσιμο τρόπο. Από αυτή την άποψη, έχουν πραγματοποιηθεί εργασίες καθαρισμού και αποκατάστασης σε πολλά νησιά και ορισμένες παράκτιες περιοχές της ηπειρωτικής Ελλάδας.

• Διαχείριση των αποβλήτων

Μέχρι πρόσφατα, ένα από τα μεγαλύτερα περιβαλλοντικά προβλήματα της Ελλάδας ήταν η έλλειψη διαχείρισης (συλλογή, διάθεση, αντιμετώπιση) στερεών και τοξικών αποβλήτων. Προκειμένου να αντιμετωπιστεί η επακόλουθη αρνητική επίδραση στο περιβάλλον, έχει σχεδιαστεί ένα δίκτυο διάθεσης αποβλήτων - τα Κέντρα Επεξεργασίας Λυμάτων της Ψυττάλειας, ένα από τα μεγαλύτερα του είδους του παγκοσμίως. Επιπλέον, έχουν γίνει βήματα για την ενίσχυση της πρόληψης, πραγματοποιούνται προγράμματα ανακύκλωσης για χαρτί, γυαλί και αλουμίνιο ενώ έχουν δημιουργηθεί βιολογικά κέντρα επεξεργασίας λυμάτων.

• Καταπολέμηση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης

Χάρη στην ταχεία αστικοποίηση της χώρας της τελευταίες πέντε δεκαετίες, η ατμοσφαιρική ρύπανση είναι ένα σημαντικότατο πρόβλημα, ιδιαίτερα στην πρωτεύουσα. Έχει ληφθεί μια σειρά μέτρων προκειμένου να μειωθούν τα επίπεδα εκπομπής διοξειδίου του θείου και άνθρακα, συμπεριλαμβανομένης και της απαγόρευσης της χρήσης αργού πετρελαίου για την κεντρική θέρμανση, καθώς και μια σταθερή μείωση της περιεκτικότητας σε θείο του αργού πετρελαίου και του ντίζελ αντιστοίχως. Επιπλέον, έχουν ληφθεί μέτρα που στοχεύουν στη μείωση των εκπομπών τα οποία αφορούν τη βιομηχανία, την κεντρική θέρμανση, τη βελτίωση της ποιότητας των καυσίμων, την αντικατάσταση των παλαιών αυτοκινήτων και τη βελτίωση του κυκλοφοριακού συστήματος.

• Καλύτερος κτηματολογικός και αστικός σχεδιασμός

Η σταδιακή  υποβάθμιση του φυσικού και αστικού περιβάλλοντος σε πολλές περιοχές της Ελλάδας προήλθε από τον ανεπαρκή κτηματολογικό και αστικό σχεδιασμό κατά την περίοδο 1950-1980. Κατά συνέπεια, έχουν γίνει βήματα προκειμένου να βελτιωθούν οι αστικές συνθήκες, συμπεριλαμβανομένων σχεδίων για την προστασία ιστορικών και παραδοσιακών χώρων.

• Υδάτινοι πόροι

Η διαχείριση υδάτινων πόρων είναι υψηλής προτεραιότητας στην Ελλάδα, διότι οι απαιτήσεις σε νερό συχνά δεν μπορούν να καλυφθούν από τους τοπικούς υδάτινους πόρους. Ως εκ τούτου, εφαρμόζεται ένα πρόγραμμα δράσης ώστε να παρακολουθείται η ποιότητα του νερού της ηπειρωτικής χώρας, μέσω της ανάπτυξης ενός εθνικού δικτύου για τα επιφανειακά, υπόγεια και παράκτια ύδατα. Επιπλέον, προκειμένου να εξασφαλιστεί η λογική διαχείριση των φυσικών πόρων και να εξασφαλιστεί η βιωσιμότητά τους, προγραμματίζεται το σχέδιο το Εύηνου, το οποίο αποσκοπεί στην ενίσχυση του συστήματος παροχής ύδατος για την ευρύτερη περιοχή της Αττικής.